HISTORIA

Wyjątkowość Skarszew wśród gmin posiadających zamki gotyckie polega na tym, że w średniowieczu ich właścicielami były kolejno aż dwa zakony rycerskie – joannici i Krzyżacy. W 1198 r. książę pomorski Grzymisław darował joannitom tereny, na których w 1320 r. lokowali Skarszewy – jedyne miasto tego zakonu na Pomorzu Gdańskim. Jego godłem była głowa św. Jana na misie, a nadana miastu przez joannitów nazwa – Schoeneck oznacza „Piękny zakątek”.

Najprawdopodobniej dopiero między 1321 a 1323 r. przeniesiono z Lubiszewa do Skarszew stolicę komturstwa. Wtedy na stromym cyplu wzgórza, otoczonego rozlewiskami Wietcisy, joannici wznieśli warowny gród z drewnianą wieżą mieszkalno-obronną i palisadą. Przypisuje się im też budowę małego kościoła z ciosów kamiennych z murowaną wieżą obronną, której relikty mogą znajdować się w części zakrystii i prezbiterium gotyckiej fary. W 1370 r. joannici sprzedali Krzyżakom Skarszewy, na zawsze opuszczając Pomorze Gdańskie. Na miejscu drewnianej warowni Krzyżacy wybudowali piętrowy Zamek Wysoki z dwiema basztami, połączony podziemnym tunelem z gotyckim kościołem. Założenie zamkowe wzmocnili bramą, murem i wieżami, odcinając się od miasta suchą fosą.

Do dziś zachował się charakterystyczny dla średniowiecznych założeń urbanistycznych układ ulic. Za czasów krzyżackich miasto otoczono wysokim murem kamienno-ceglanym, z licznymi basztami. W 1433 r. zamek w znacznej części zniszczyli husyci. Podczas wojny trzynastoletniej, w trakcie licznych ataków, Skarszewy przechodziły z rąk do rąk, by ostatecznie przejść pod polskie panowanie w 1466 r. Od 1613 r. miasto było stolicą województwa pomorskiego i siedzibą sądu grodzkiego, w którym praktykował później Józef Wybicki, twórca polskiego hymnu narodowego.

W 1629 r. wojsko szwedzkie spaliło zamek, który został odbudowany dopiero na przełomie XVII i XVIII w. Po przejęciu Skarszew przez Prusy w 1772 r. grożący zawaleniem zamek został w znacznej części rozebrany. Piwnice i połowę parteru gotyckiej budowli zaadaptowano na Królewsko-Pruski Magazyn Solny.

W 1807 r. doszło do ataku Prusaków na stacjonujących w Skarszewach żołnierzy napoleońskich. Od 1920 r. Skarszewy znalazły się w granicach Polski, choć były próby przyłączenie ich do Wolnego Miasta Gdańska.. W 1939 r. miasto i okolice były największym miejscem kaźni ludności polskiej i żydowskiej w pow. kościerskim. W ostatnim roku wojny czterdzieści procent zabudowy Skarszew uległo zniszczeniu.

Ostatnie dziesięciolecia charakteryzują się rozbudową miasta oraz powstaniem obiektów sportowo-rekreacyjnych i kulturalnych. Obecnie w wyremontowanych pomieszczeniach dawnego gotyckiego zamku znajduje się Gminny Ośrodek Kultury oraz restauracja, a sam obiekt nazywany jest Zamkiem Joannitów.

INFORMACJA DLA TURYSTÓW

Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji – ul. Wybickiego 10, tel. (058) 588 07 00, gosir@gdansk.home.pl

ATRAKCJE

Pozostałości gotyckiego zamku z dobrze zachowanym parterem i sklepionymi piwnicami, w których znajduje się „Karczma Joannitów”. Warto zwrócić uwagę na dwie wielkie kamienne kule wmurowane po bokach ściany frontowej dawnego zamku. Kościół farny z XIV w. z ośmiokątną wieżą obok zakrystii, na którą prowadzą bardzo strome kręte ceglane schodki. W kościele średniowieczna figura św. Jerzego zabijającego smoka i gotyckie wrota między zakrystią a prezbiterium, z tajemniczą inskrypcją nad wejściem. Ciąg murów miejskich od strony południowej, z Basztą Skazańców i Basztą Wysoką. Fragmenty murów i baszt od ul. Rzecznej. Zabytki z wykopalisk na terenie zespołu zamkowego w Skarszewskim Centrum Ekspozycji Historycznych, ul. Szkolna 9, tel. 058 588 24 28. Tam kilka eksponatów wpisanych do księgi Polskie Rekordy i Osobliwości. Pamiątki po zbudowanym w 1741 r. przez gdańszczan, w ciągu 24 godz., skarszewskim zborze luterańskim. Obelisk napoleoński na rogu ul. Kościerskiej i Kleszczewskiej oraz cmentarz żydowski nad jeziorem Borówno.

KULTURA

Gminny Ośrodek Kultury – ul. Zamkowa 4, tel./fax: (058) 588 25 04, e-mail: gok@gdansk.home.pl

BAZA NOCLEGOWA

Ośrodek Turystyczno – Wypoczynkowy Borówno Wielkie – tel. (058) 588 07 00, 588 22 00, e-mail: gosir@gdansk.home.pl
Ośrodek Wypoczynkowy „Wczasowicz” – ul. Słoneczna 4, tel./fax: (058) 588 25 81, 698 841 564, http//www.infobaza.pl
Internat w Zespole Szkół Rolniczych w Bolesławowie – tel. (058) 588 22 36, www.bolesławowo.org
Kwatery agroturystyczne: Małgorzata i Sławomir Ziętarscy, Mirowo 12, 83 – 209 Godziszewo, e-mail: info@mirowo.pl, www.mirowo.pl
Urszula i Jan Miiler, Więckowy 114, tel. (058) 588 24 31
Gospodarstwo Agroturystyczne EKOLAND, Arkadiusz Ziętarski, Mirowo 11, 83 – 209 Godziszewo, tel. 607 040 540
Gospodarstwo Agroturystyczne EKO – FARMA Zielona Fala, Krystyna i Mirosław Nalazkowscy, ul. Skarszewska 9, 83 – 209 Godziszewo, tel. (058) 588 19 96

GASTRONOMIA

Restauracja Zamkowa – ul. Zamkowa 4, tel. (058) 588 25 80
Karczma Joannitów – ul. Zamkowa 4, tel. (058) 586 20 55, www.karczma-joannitów.pl
Pizzerie

IMPREZY

Przegląd dorobku artystycznego szkół miasta i gminy Skarszewy
Inauguracja sezonu letniego (impreza świętojańska z ogniskiem, „Sobótki Skarszewskie”)
Przegląd Twórczości Kociewia i Kaszub
Koncert Piosenki Szantowej
„Bliżej tradycji” – szlakiem kościołów drewnianych
Warsztaty wyplatania wieńców dożynkowych
XIII Pokaz Zwierząt Hodowlanych Targi Rolno – Przemysłowe
Organizacja Regionalnego Sejmiku Ekologicznego „Człowiek a środowisko”
Zaduszki Jazzowe

Urząd Miejski w Skarszewach
Pl. Gen. J. Hallera 18
83 – 250 Skarszewy
www.skarszewy.pl
tel. (058) 588 22 01