Zamek w Bytowie wybudowany został przez Krzyżaków w latach 1398-1405. Główne prace nadzorował wielki budowniczy Zakonu Mikołaj Fellensteyn. Budowa zamku przypadła na kadencję prokuratora bytowskiego Jakuba von Reinacha i wielkiego mistrza Zakonu Konraga von Jungingena. Na lokalizację warowni wybrano górujące nad miastem wzgórze o znakomitych, naturalnych warunkach obronnych. Nowoczesny na tamte czasy zamek pełnił rolę siedziby administracji zakonnej, strażnicy granicznej i zajazdu dla rycerstwa zachodnioeuropejskiego, podróżującego do Malborka. W siedzibie prokuratora bytowskiego na stale przebywało zapewne od kilku do kilkunastu rycerzy zakonnych wraz z giermkami i knechtami. Pełna załoga zamku składała się z kilkudziesięciu osób.

W czasie wojny trzynastoletniej (1454-1466) zamek bytowski przeszedł za pośrednictwem gdańszczan w ręce króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka. Nadany przez króla w 1454 roku księciu pomorskiemu Erykowi II, pozostał wraz z całą ziemią bytowską w rękach Gryfitów do śmierci ostatniego przedstawiciela dynastii, Bogusława XIV.
Rozbudowany przez Gryfitów w drugiej połowie XVI wieku, w pierwszej połowie wieku XVII pełnił m.in. rolę siedziby administracji i letniej rezydencji książęcej. Około 1560 roku przystąpiono do uporządkowania dziedzińca zamkowego i rozpoczęto budowę Domu Książęcego. Następnie przystąpiono do wznoszenia, położonej przy murze kurtynowym, bliźniaczo podobnej choć mniejszej budowli, Kancelarii Książęcej. Wspaniałe budowle z wieżami schodowymi nadały rezydencji książęcej renesansowy charakter.

W latach 1637-1657 zamek wraz z całą ziemią bytowską pozostał we władaniu starostów polskich.
Znacznie zniszczony przez Szwedów w 1656 roku, przeszedł wraz z całą ziemią lęborsko- bytowską, na mocy traktatów welawsko – bydgoskich z 1657 roku, w ręce elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma I. Zamek i miasto, a także okoliczne wsie zastali Brandenburczycy zniszczone i ograbione przez stacjonujące tu wojska szwedzkie. Po wysadzeniu przez Szwedów w 1656 roku Wieży Prochowej i wypaleniu prawie wszystkich budowli, z zamku pozostały tylko mury zewnętrzne. Mimo wysiłków nie udało się już nigdy przywrócić zamku do dawnej świetności.

Pozbawiony dawnego znaczenia zamek wykorzystywany był m.in. na siedzibę sądu, urzędu skarbowego. Część budowli zamkowych przeznaczono na mieszkania dla urzędników, część zmieniono na pomieszczenia gospodarcze i magazyny.
Po 1930 roku niemieckie władze państwowe przeznaczyły zamek bytowski na ośrodek szkoleniowy i schronisko dla młodzieży. Rozpoczęte wówczas prace remontowo – budowlane przerwała II Wojna Światowa.
Zapoczątkowane w latach 60 – tych prace adaptacyjno – nremontowe zaowocowały w 1974 roku oddaniem do użytku skrzydła wschodniego, które przeznaczono na siedzibę miejskiej biblioteki publicznej. W roku 1980 oddano do użytku skrzydło południowe, gdzie zlokalizowano Hotel i Restaurację „Zamek” (www.hotelzamek.com.pl).
W wyremontowanym w 1991 roku skrzydle północnym znalazło swoją siedzibę Muzeum Zachodnio – Kaszubskie. Muzeum dysponuje 15 salami wystawowymi na trzech kondygnacjach Domu Zakonnego i dwóch ostatnich poziomach Baszty Młyńskiej. Na stałych ekspozycjach prezentowane są zabytki kultury materialnej Kaszubów oraz zbiory artystyczno – historyczne, elementy dawnego wystroju kościoła św. Jerzego, portrety książąt pomorskich, a także broń i uzbrojenie. Ostatnią kondygnację Baszty Młńskiej zajmuje stała wystawa poświęcona dziejom zamku i historii jego odbudowy.

Muzeum Zachodnio – Kaszubskie
ul. Zamkowa 2, 77 – 100 Bytów
tel. 059 822 26 23
www.muzeum-bytow.pl