ZAMEK WALDAU – miejscowość Nizowje (powiat guriewski)

Po podbiciu pruskich ziem Pomezanii, Pogezanii i Warmii Zakon Krzyżacki przystąpił do intensywnej budowy dróg i zamków. Swoje twierdze wznosił w odległości 15 – 20 kilometrów jednej od drugiej. Taką odległość w ciągu dnia mógł pokonać piechur z pełnym rynsztunkiem a także duży tabor. W taki sposób rycerze Zakonu Krzyżackiego rozpoczęli podbój wschodniej części Sambii, w kierunku Nadrowii.

Oficjalna wzmianka o budowie twierdzy „Waldow” pochodzi z kroniki z 1258 roku. Nazwa wywodzi się z języka pruskiego i oznacza „posiadać”.

Rzeczywiście, okoliczne ziemie należały do dwojga Prusów Brulanta i Diabela, których nazywano „lokatorami” albo „książętami”. W 1264 roku na polecenie władz krzyżackich książęta założyli karczmę. W niej to najczęściej zatrzymywali się krzyżaccy rycerze, duchowni i żołnierze. W sali kominkowej przy kuflu jęczmiennego piwa albo przy buteleczce jabłkowego wina, kupcy debatowali o swoich komercyjnych sprawach.

Po zawładnięciu przez Jaćwiegów ziem Nadrowii i Sudowii granica państwa krzyżackiego z Litwą oddaliła się. Wskutek tego twierdza „Waldow” przestała pełnić rolę obronną. W 1457 roku stara budowla została przebudowana na zamek mieszkalny, który odtąd pełnił funkcję letniej rezydencji wielkiego mistrza Zakonu Krzyżackiego. Po sekularyzacji w 1525 roku zamek był siedzibą administracji ziemi waldowskiej. W 1858 roku na zamku funkcjonowała szkoła rolnicza. Następnie, po gruntownej przebudowie zamek od 1870 roku stał się siedzibą dobrze prosperującej szkoły nauczycielskiej.

W historii zamku „Waldow” zapisało się wydarzenie, utrwalone w 1997 roku ustawieniem tablicy pamiątkowej z inicjatywy lokalnej. W dniu 17(27) maja 1697 roku na zamku zatrzymali się rosyjscy posłowie. Na czele poselstwa stał admirał Franc Jakowlewicz Lefort (1656 – 1699). Carski pisarz zanotował: „Tego dnia z Kőnigsberga do Waldau przybył car Piotr I, żeby dowiedzieć się o samopoczucie posłów i ostatecznie potwierdzić ceremonię spotkania z kurfirstem (elektorem Rzeszy Niemieckiej). Wieczorem car Piotr I wyjechał do Kőnigsbergu, a poselstwo z Waldau wyruszyło wczesnym rankiem następnego dnia”.

Zamek w dzisiejszym Nizowju, mimo podeszłego wieku, nadal wywiera silne wrażenie na odwiedzających. Do czasów obecnych zachowały się fragmenty dawnych zabudowań. W murach twierdzy znajduje się szkoła rolnicza.